Νέα Πολιτική για την Περιφερειακή Ανάπτυξη και τη Συνοχή μετά το 2020 (2021-2027)

   Οδεύουμε προς το τέλος μιας προγραμματικής περιόδου (2014-2020) που βρίσκει τη χώρα μας στη δίνη μιας πολυετούς κρίσης με σοβαρότατες επιπτώσεις σε όλους τους τομείς της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

   Οι στόχοι που είχαν τεθεί μέσα από την υλοποίηση των Τομεακών και Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων ελάχιστα προσεγγίστηκαν. Αντίθετα, είχαμε επιδείνωση των βασικών μεγεθών, όπως το εισόδημα των πολιτών και η απασχόληση.

   Ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία το κατά κεφαλή ακαθάριστο εγχώριο προϊόν περιορίζεται πλέον στο 59% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η ανεργία αγγίζει το 30%, που είναι το υψηλότερο στην ΕΕ.
Στο πλαίσιο της δίνης της κρίσης για τη Δυτική Μακεδονία έρχεται να προστεθεί η αποβιομηχάνιση της περιοχής λόγω της συρρίκνωσης της εμβληματικής δραστηριότητας του τομέα της εξόρυξης και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ως αποτέλεσμα της επιχειρούμενης απανθρακοποίησης των οικονομιών των χωρών της Ευρώπης λόγω της κλιματικής αλλαγής.

   Η μετάβαση σε ένα νέο «καθαρό» παραγωγικό μοντέλο απαιτεί πολύ μεγάλη και συστηματική προσπάθεια, αλλαγή νοοτροπιών, χρόνο και χρηματοδοτικούς πόρους.
Στο πλαίσιο αυτό έχει ήδη ξεκινήσει στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης η συζήτηση για τη νέα προγραμματική περίοδο 2021-2027, με τα πρώτα κείμενα αναφορικά με τις αρχές, τους στόχους και τους νέους κανονισμούς των ταμείων να έχουν γραφεί και να βρίσκονται σε φάση διαβούλευσης.
Πλέον τίθενται πέντε βασικοί στόχοι - προτεραιότητες:

- Μια εξυπνότερη Ευρώπη, μέσω της καινοτομίας, της ψηφιοποίησης, του οικονομικού μετασχηματισμού και της στήριξης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.
- Μια πιο πράσινη Ευρώπη χωρίς ανθρακούχες εκπομπές, που εφαρμόζει τη συμφωνία του Παρισιού και επενδύει στην ενεργειακή μετάβαση, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
- Μια πιο συνδεδεμένη Ευρώπη, με στρατηγικά δίκτυα μεταφορών και ψηφιακά δίκτυα.
- Μια πιο κοινωνική Ευρώπη, που υλοποιεί τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και στηρίζει την ποιοτική απασχόληση, την εκπαίδευση, τις δεξιότητες, την κοινωνική ένταξη και την ίση πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.
- Μια Ευρώπη πιο κοντά στους πολίτες, με τη στήριξη των αναπτυξιακών στρατηγικών που καταρτίζονται σε τοπικό επίπεδο και της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης σε όλη την ΕΕ.

   Όσον αφορά τις αναπτυξιακές επενδύσεις στις περιφέρειες, αυτές θα εστιαστούν περισσότερο στις προτεραιότητες 1 «εξυπνότερη Ευρώπη» και 2 «πιο πράσινη Ευρώπη», όπου θα κατευθυνθεί το 65% έως 85% των πόρων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και του Ταμείου Συνοχής.
   Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Περιφέρειά μας, τη Δυτική Μακεδονία, δεδομένου ότι ο σχεδιασμός του επόμενου Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος θα πρέπει να δώσει το κύριο βάρος αφενός στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας και αφετέρου στην μετάβαση σε μια περίοδο χαμηλής λιγνιτικής εξάρτησης και ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που θα συνάδει με την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της περιοχής στο πλαίσιο μιας Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης.

   Οι πόροι που πρόκειται να διατεθούν στη χώρα μας κατά τη νέα προγραμματική περίοδο εκτιμώνται σε 21 δις € και θα κατανεμηθούν στις Περιφέρειες λαμβάνοντας υπόψη κατά κύριο λόγο το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) αλλά και νέα κριτήρια όπως η ανεργία των νέων, το χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο, η κλιματική αλλαγή και η υποδοχή και ένταξη μεταναστών.

   Ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της νέας πολιτικής συνοχής είναι ότι στηρίζεται περαιτέρω σε στρατηγικές που καταρτίζονται σε τοπικό επίπεδο (όπως το πρόγραμμα LEADER/CLLD που βρίσκεται σε εξέλιξη), ενισχύοντας έτσι το ρόλο των τοπικών αρχών στη διαχείριση των χρηματοδοτικών πόρων. Επιπλέον ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί η έμφαση που δίνεται στην βιώσιμη αστική ανάπτυξη για την οποία προορίζεται το 6% των πόρων του ΕΤΠΑ.

   Η Περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας κατά τη νέα προγραμματική περίοδο, λόγω της επιδείνωσης του κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατατάσσεται πλέον στις λιγότερο ανεπτυγμένες με αποτέλεσμα την αναμενόμενη εισροή περισσότερων κοινοτικών κονδυλίων στο Επιχειρησιακό της Πρόγραμμα.

   Το βασικό ζητούμενο είναι ο καλύτερος δυνατός σχεδιασμός με τη συνεργασία όλων των φορέων της περιφέρειας και η αποτελεσματική αξιοποίηση των πόρων αυτών προς όφελος της περιοχής και των κατοίκων της για ευημερία και προκοπή.